Belangrijkste informatie (TL;DR):
- Een perianale fistel wordt ook wel anale furunculose genoemd.
- Hierbij heeft de hond een ontsteking van de huid rondom de anus.
- Perianale fistels moeten altijd behandeld worden door de dierenarts.
- Snelle behandeling voorkomt verdere klachten en complicaties.
Wat is een perianale fistel?
Een perianale fistel is een chronische en pijnlijke ontsteking van de huid rondom de anus van een hond. Door de ontsteking ontstaan kleine gangetjes (oftewel fistels) en open wondjes die vocht, pus of soms bloed kunnen afscheiden. Bij deze aandoening is er meestal sprake van veel ongemak bij de hond, vooral tijdens het poepen en zitten.
Expert quote: “In enkele gevallen is er sprake van een dyschezie, waarbij er, door het niet meer goed kunnen beheersen (onvoldoende ontspanning) van de anale en bekkenbodem spieren, constipatie optreedt: ophoping, indikking en verharding van de fecesbolus. Onvoldoende ontspanning van genoemde spieren leidt tot hevig persen (tenesmus) zonder vrijkomen van de feces (frustrane drang).” – Atjo Westerhuis, 2020, EduVet
Op welke leeftijd kan een hond perianale fistels krijgen?
Een hond kan op vrijwel iedere leeftijd een perianale fistel krijgen, maar de aandoening wordt het vaakst gezien bij middelbare tot oudere honden, meestal vanaf ongeveer 4 tot 8 jaar oud. In een aantal gevallen kunnen ook jonge honden deze aandoening ontwikkelen, maar dat komt niet heel vaak voor.

Is anale furunculose bij de hond hetzelfde als een perianale fistel?
Ja, anale furunculose is een andere benaming voor een perianale fistel bij de hond. Beide termen verwijzen naar dezelfde chronische ontstekingsaandoening waarbij pijnlijke fistels en zweren ontstaan in de huid rondom de anus. Ongeacht de benaming gaat het om dezelfde aandoening met dezelfde symptomen, diagnose en behandelmogelijkheden.
Wat zijn veelvoorkomende symptomen van een perianale fistel bij de hond?
De symptomen van een perianale fistel kunnen geleidelijk ontstaan en worden zonder behandeling vaak steeds ernstiger. Veel honden hebben pijn rond de anus en laten duidelijk merken dat ze last hebben van het gebied. Veelvoorkomende symptomen zijn:
- Pijn of gevoeligheid rond de anus.
- Open wondjes of kleine gaatjes rondom de anus.
- Pus, bloed of vocht dat uit de wondjes komt.
- Een onaangename geur rond de achterkant.
- Veel likken of bijten aan de anus.
- Moeilijke of pijnlijke stoelgang.
- De hond perst veel tijdens de ontlasting.
- Bloed bij de ontlasting, wat mogelijk kan leiden tot bloedarmoede bij de hond.
- Niet willen zitten door pijn.
- Zwelling en roodheid rond de anus.
- Verminderde eetlust door pijn.
- Gewichtsverlies bij langdurige klachten.
- Lusteloosheid of minder actief gedrag van de hond.
Advies van Santévet: Niet iedere hond vertoont alle symptomen. Neem bij klachten rond de anus altijd contact op met een dierenarts, zodat een passende behandeling zo snel mogelijk kan worden gestart.
Hoe stelt de dierenarts de diagnose perianale fistel?
De dierenarts kan een perianale fistel meestal vaststellen door de klachten te bespreken en het gebied rond de anus zorgvuldig te onderzoeken. Soms zijn aanvullende onderzoeken nodig om de ernst van de aandoening vast te stellen of andere oorzaken uit te sluiten.
De diagnose bestaat vaak uit:
- Een lichamelijk onderzoek van de anus en de huid eromheen.
- Beoordeling van de fistels, wondjes en eventuele ontstekingen.
- Het bespreken van de klachten en de medische voorgeschiedenis van je hond.
- Een rectaal onderzoek om de anus en endeldarm te beoordelen (vaak onder sedatie vanwege de pijn).
- Onderzoek van de anaalklieren om andere aandoeningen uit te sluiten.
In sommige gevallen kunnen meer onderzoeken nodig zijn, zoals een uitstruikje of kweek als een bacteriële infectie wordt vermoed. Ook kan de dierenarts een biopt van het weefsel nemen of aanvullende beeldvorming, zoals een echo of MRI, gebruiken. Een perianale fistel kan bijzonder gevoelig zijn voor je hond, daarom krijgt hij soms een roesje of lichte narcose tijdens de onderzoeken.
Waardoor ontstaat anale furunculose bij een hond?
De exacte oorzaak van anale furunculose is nog niet volledig bekend. Wel denken dierenartsen dat meerdere factoren een rol spelen bij het ontstaan van de aandoening.
Mogelijke oorzaken en risicofactoren zijn:
- Een afwijkende reactie van het immuunsysteem (auto-immuunreactie).
- Erfelijke aanleg.
- Een diepe of nauwe bouw van de anus, waardoor vocht en bacteriën gemakkelijker blijven zitten.
- Chronische irritatie van de huid rond de anus.
- Terugkerende ontstekingen in het gebied rond de anus.
- Problemen met de anaalklieren.
- Vochtige huidplooien die de groei van bacteriën bevorderen.
- Bacteriële infecties die bestaande ontstekingen kunnen verergeren.
- Chronische darmontstekingen of andere aandoeningen van het maag-darmkanaal.
- Overgewicht, waardoor de huid rond de anus moeilijker schoon blijft.
In veel gevallen ontstaat anale furunculose niet door één specifieke oorzaak, maar door een combinatie van verschillende factoren.
Welke rassen zijn gevoelig voor perianale fistels?

De Duitse herder is het ras dat het sterkst met perianale fistels wordt geassocieerd. Vermoed wordt dat zowel de anatomie van het achterwerk als genetische factoren hierbij een belangrijke rol spelen.
Er zijn echter nog andere rassen die ook relatief vaak getroffen worden door perianale fistels:
- Belgische herder
- Border Collie
- Labrador Retriever
- Ierse Setter
- Engelse Setter
Hoe lang kan een hond leven met perianale fistels?
Een perianale fistel is op zichzelf meestal geen levensbedreigende aandoening. Met een tijdige diagnose en de juiste behandeling kunnen veel honden nog jarenlang een goede kwaliteit van leven hebben. Medicatie, een aangepast dieet en soms een operatie kunnen de klachten vaak aanzienlijk verminderen.
De fistels kunnen zonder behandeling echter wel steeds ernstiger worden; de ontstekingen worden pijnlijker, wondjes kunnen groter worden en de hond kan moeite krijgen met poepen, eten en bewegen. Hierdoor neemt de kwaliteit van leven op de langere termijn af.
Hoe wordt een perianale fistel bij een hond behandeld?
De behandeling van een perianale fistel is erop gericht om de ontsteking te remmen, de wondjes te laten genezen en de pijn te verminderen. De ernst van de aandoening heeft daarnaast veel invloed op welke behandeling gekozen wordt door de dierenarts, maar vaak is een combinatie van verschillende behandelingen nodig.
Een dierenarts kan onder meer kiezen voor:
- Ontstekingsremmende medicijnen.
- Immunosuppressieve medicatie, zoals ciclosporine of tacrolimus, om de afweerreactie te onderdrukken.
- Antibiotica wanneer er sprake is van een bacteriële infectie.
- Pijnstillers om het ongemak te verminderen.
- Zalven of crèmes die lokaal op de fistels worden aangebracht.
- Het regelmatig schoonmaken van de wondjes.
- Een aangepast dieet, bijvoorbeeld bij een vermoeden van een voedselallergie of darmproblemen.
- Regelmatige controlebezoeken om het herstel te volgen.
- Een chirurgische verwijdering wanneer medicijnen onvoldoende effect hebben of de fistels zeer uitgebreid zijn.
Hoeveel kost de behandeling van een perianale fistel bij de hond?
Het is dus belangrijk om perianale fistels bij je hond snel te laten behandelen door een dierenarts. Dat kan de volgende kosten opleveren als je je dier niet hebt verzekerd.
| Behandeling | Geschatte kosten zonder verzekering |
|---|---|
| Consultatie bij de dierenarts | €50 – €70 |
| Specialistische consultatie (bij maag-darmbegeleiding of chirurgie) | €120 – €250 |
| Spoedconsultatie of consultatie in het weekend | €80 – €150 |
| Standaard bloedonderzoek | €60 – €120 |
| Uitgebreid of specifiek bloedonderzoek (bij een infectie of controle van het immuunsysteem) | €80 – €200 |
| Urineonderzoek | €25 – €50 |
| Urinekweek inclusief antibiogram | €50 – €90 |
| Reinigen en draineren van de fistel of lokale behandeling (antibiotica en zalven) | €30 – €80 |
| Legen van de anaalklieren | €10 – €20 |
| Operatie (chirurgische verwijdering van de fistel of anale chirurgie) | €500 – €2.000 |
Wat kun je zelf doen voor de behandeling van anale furunculose bij je hond?
Het spreekt voor zich dat je een chirurgische verwijdering van een perianale fistel niet zelf kunt uitvoeren bij je hond. Toch zijn er een aantal dingen die je als eigenaar wel kunt doen om het herstel van je hond te ondersteunen en de kans op nieuwe klachten te verkleinen.
Hieronder zijn wat goede voorbeelden van behandelingen die baasjes kunnen uitvoeren bij hun hond om de klachten door anale furunculose te verminderen:
- De medicijnen precies volgens voorschrift van de dierenarts geven.
- Het gebied rond de anus schoon en droog houden.
- Voorkomen dat je hond aan de wondjes likt of bijt, bijvoorbeeld met een kraag als dat nodig is.
- De huid regelmatig controleren op nieuwe wondjes, roodheid of vocht.
- Je hond een goed verteerbare voeding geven als de dierenarts dit adviseert.
- Overgewicht voorkomen, zodat er minder druk en irritatie rond de anus ontstaat.
- De ontlasting soepel houden met een passende voeding en voldoende water.
- Op tijd teruggaan voor controleafspraken bij de dierenarts.
- Veranderingen in het gedrag, zoals moeite met poepen of veel likken aan de anus, direct melden.
- De behandeling niet voortijdig stoppen, ook niet als de klachten lijken te verdwijnen.
Een perianale fistel (anale furunculose) is al met al dus een pijnlijke en vaak chronische aandoening die zonder behandeling meestal steeds ernstiger wordt. Gelukkig kunnen veel honden met de juiste combinatie van medicijnen, goede wondverzorging en regelmatige controles nog jarenlang een goede kwaliteit van leven behouden. Merk je dat je hond pijn heeft rond de anus, veel likt of moeite heeft met poepen? Wacht dan niet te lang en maak een afspraak bij de dierenarts. Hoe eerder de behandeling begint, hoe groter de kans op een goed herstel en het voorkomen van complicaties.
De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld voor algemene informatiedoeleinden en vervangt geen professioneel advies van een dierenarts. Denk je dat je hond een perianale fistel (anale furunculose) heeft of vertoont hij klachten zoals pijn, wondjes, bloedverlies of moeite met ontlasting? Neem dan zo snel mogelijk contact op met je dierenarts. Een tijdige diagnose en behandeling kunnen pijn verminderen en de kans op complicaties verkleinen. Gebruik de informatie in dit artikel niet om zelf een diagnose te stellen of een behandeling uit te stellen.
Veelgestelde vragen
Wordt de behandeling van een perianale fistel bij je hond vergoed door een hondenverzekering?
Ja, de behandeling van een perianale fistel bij je hond wordt door veel hondenverzekeringen (gedeeltelijk) vergoed als de aandoening onder de dekking valt en geen bestaande aandoening is. De exacte vergoeding hangt af van de verzekeraar, het gekozen pakket en eventuele eigen bijdragen.
Hoeveel kost de behandeling van een perianale fistel bij je hond?
De kosten voor de behandeling van een perianale fistel lopen sterk uiteen. Bij een milde aandoening ben je vaak enkele honderden euro’s kwijt voor consulten en medicatie, terwijl de totale kosten bij een operatie en langdurige behandeling kunnen oplopen tot meer dan € 2.000.
Moet een perianale fistel bij je hond behandeld worden door een dierenarts?
Ja, een perianale fistel moet altijd door een dierenarts worden behandeld. Zonder behandeling geneest de aandoening meestal niet vanzelf en kunnen de ontstekingen verergeren, waardoor je hond steeds meer pijn en ongemak ervaart. Een dierenarts kan de juiste diagnose stellen en een passende behandeling starten.
Bronnen:
- https://www.eduvet.nl/perianaal-fistels-bij-de-hond/
- https://dierenzorggids.nl/artikel/perianaalfistels-bij-de-hond/
- https://mcvoordieren.nl/kennisbank/anale-furunculose/
Santévet
Leider in verzekeringen voor huisdieren
Foto’s: 123RF
Over hetzelfde onderwerp
Onze nieuwste artikelen