Klantenzone 
Belangrijkste informatie (TL;DR):
- Ataxie is bij honden niet een aandoening, maar juist een symptoom van een ander probleem.
- Hierbij loopt de hond wankel en valt hij mogelijk zelfs om.
- Ataxie kan onder meer veroorzaakt worden door tumoren, hernia’s, ontstekingen, etc.
- De dierenarts bepaalt de behandeling o.b.v. de oorzaak.
Wat is ataxie bij honden?
Ataxie is bij honden een neurologisch verschijnsel waarbij een hond zijn bewegingen niet goed kan coördineren. De hond kan daardoor wankel lopen, struikelen, omvallen of zijn poten vreemd neerzetten. Ataxie is geen ziekte op zichzelf, maar een symptoom van een probleem in bijvoorbeeld het ruggenmerg, de kleine hersenen of het evenwichtsorgaan.
Welke soorten ataxie zijn er?
Bij honden worden meestal drie hoofdvormen van ataxie onderscheiden, afhankelijk van het deel van het zenuwstelsel dat is aangetast:
- Spinale of proprioceptieve ataxie: Ontstaat door een probleem in het ruggenmerg, waardoor de hond zijn poten verkeerd plaatst, sleept of kruist.
- Cerebellaire ataxie: Wordt veroorzaakt door een afwijking in de kleine hersenen en leidt vaak tot overdreven, slecht gedoseerde bewegingen.
- Vestibulaire ataxie: Ontstaat door een probleem in het evenwichtsorgaan of de bijbehorende zenuwbanen en kan zorgen voor omvallen, een scheve kop en draaierigheid.
Wat is spinale ataxie bij de hond?
Spinale ataxie ontstaat wanneer de zenuwbanen in het ruggenmerg niet goed functioneren. De hersenen ontvangen dan onvoldoende informatie over de positie van de poten, waardoor de hond kan slepen met zijn tenen, zijn poten kruist of ze verkeerd neerzet. De klachten zijn vaak het duidelijkst aan de achterpoten en kunnen onder meer worden veroorzaakt door een hernia, ruggenmergbeschadiging, vernauwing van het wervelkanaal of degeneratieve myelopathie.
Wat is cerebellaire ataxie bij honden?
Cerebellaire ataxie wordt veroorzaakt door een probleem in het cerebellum, oftewel de kleine hersenen. Dit hersengebied regelt onder meer de nauwkeurigheid en timing van bewegingen. Een hond met cerebellaire ataxie loopt vaak met overdreven hoge passen, staat met de poten ver uit elkaar en kan een trillende kop of intentionele tremor hebben die erger wordt wanneer hij doelgericht probeert te bewegen. De spierkracht is meestal nog aanwezig, maar de bewegingen worden slecht gedoseerd.
Expert quote: “Een hond met cerebellaire ataxie maakt meestal overdreven bewegingen tijdens het lopen of staat met een brede stand. In sommige gevallen kunnen honden heen en weer wiebelen doordat ze hun evenwicht niet kunnen bewaren.” -Brittany Kleszynski, 2025, PetMD
Wat is vestibulaire ataxie bij de hond?
Vestibulaire ataxie bij de hond is een verstoring van het evenwicht die ontstaat door een probleem in het vestibulaire systeem. Dit systeem bevindt zich deels in het binnenoor en deels in de hersenstam en helpt de hond om zijn houding, balans en positie ten opzichte van de omgeving te bepalen.
Een hond met vestibulaire ataxie kan plotseling wankelen, naar één kant leunen of omvallen. Andere mogelijke verschijnselen zijn een scheve stand van de kop, in cirkels lopen en snelle, onwillekeurige oogbewegingen, ook wel nystagmus genoemd.
Wat is de waarschijnlijke oorzaak van ataxie bij de hond?
Ataxie kan veel verschillende oorzaken hebben; welke oorzaak het waarschijnlijkst is, hangt onder meer af van het type ataxie, de leeftijd van de hond en de snelheid waarmee de klachten zijn ontstaan.
- Aandoeningen van het ruggenmerg: Een beschadiging, vernauwing van het wervelkanaal of degeneratieve myelopathie kan de zenuwbanen naar de poten verstoren. Dat geldt ook voor een hernia bij de hond.
- Problemen met het evenwichtsorgaan: Een midden- of binnenoorontsteking kan vestibulaire ataxie veroorzaken, vaak in combinatie met een scheve kop of onwillekeurige oogbewegingen.
- Hersen- of hersenstamaandoeningen: Een ontsteking, beroerte, bloeding, aangeboren afwijking of tumor kan de coördinatie en het evenwicht aantasten.
- Infecties: Virussen, bacteriën, schimmels of parasieten kunnen het zenuwstelsel beschadigen of ontstekingen veroorzaken.
- Vergiftiging: Onder meer cannabis, slakkenkorrels, lood en bepaalde beschimmelde voedingsmiddelen kunnen een acute aanval van ataxie veroorzaken.
- Medicatie: Sommige geneesmiddelen kunnen als bijwerking of bij een te hoge dosering zorgen voor een wankele gang.
- Stofwisselingsproblemen: Een sterk verlaagde bloedsuikerspiegel, leverziekte of verstoring van bepaalde zouten en vitaminen kan neurologische klachten geven.
- Erfelijke of aangeboren aandoeningen: Sommige honden worden geboren met een ernstige afwijking aan de kleine hersenen, zenuwen of het ruggenmerg.
- Trauma: Een val, botsing of ander letsel kan schade veroorzaken aan de hersenen, wervelkolom, het ruggenmerg of het binnenoor.
Kan ataxie bij de hond ontstaan door medicatie?
Ja, ataxie kan bij honden en andere dieren ontstaan als bijwerking van medicatie, door een te hoge dosering, een verkeerde combinatie van middelen of doordat een hond een geneesmiddel niet goed verdraagt. Voorbeelden zijn bepaalde kalmeringsmiddelen, anti-epileptica en het antibioticum metronidazol. Ook medicijnen die schadelijk zijn voor het binnenoor kunnen vestibulaire klachten veroorzaken.
Advies van Santévet: Stop niet op eigen initiatief met voorgeschreven medicatie, maar neem bij een plotseling wankele gang van je hond direct contact op met de dierenarts en geef door welk middel en welke dosering je huisdier heeft gekregen.
Hoe kan de dierenarts ataxie en de oorzaak hiervan vaststellen?
De dierenarts begint meestal met vragen over het ontstaan en verloop van de klachten, eventuele ongelukken, medicijngebruik en mogelijke blootstelling aan giftige stoffen. Daarna volgt een lichamelijk en neurologisch onderzoek. De dierenarts bekijkt onder meer hoe de hond loopt, zijn poten neerzet en reageert op houdingsveranderingen.
Ook worden de reflexen, spierkracht, pijnreacties, oogbewegingen en stand van de kop beoordeeld. Zo kan worden ingeschat of het probleem waarschijnlijk in het ruggenmerg, de kleine hersenen, het evenwichtsorgaan of een ander deel van het zenuwstelsel zit.
Afhankelijk van de bevindingen kunnen aanvullende tests nodig zijn om de verschijnselen te onderzoeken, zoals:
- bloed- en urineonderzoek;
- onderzoek van de oren;
- röntgenfoto’s van de wervelkolom;
- een CT- of MRI-scan van de hersenen, het binnenoor of het ruggenmerg;
- onderzoek van hersen- en ruggenmergvocht;
- tests op infecties, vergiftigingen of erfelijke aandoeningen;
- soms een spier-, zenuw- of weefselbiopt.
Wat zijn de eerste symptomen van ataxie bij honden?
De eerste symptomen van ataxie zijn vaak subtiele veranderingen in de manier waarop een hond loopt, staat of zijn poten neerzet. Mogelijke vroege verschijnselen zijn:
- wankel of onzeker lopen;
- regelmatig struikelen of uitglijden;
- met de poten slepen;
- poten kruisen tijdens het lopen;
- poten te hoog optillen of overdreven grote stappen zetten;
- breedbeens staan om het evenwicht te bewaren;
- moeite met opstaan, draaien of traplopen;
- naar één kant leunen of omvallen;
- een scheve stand van de kop;
- snelle, onwillekeurige oogbewegingen;
- trillen van het hoofd of lichaam.
Welke klachten optreden, hangt af van het deel van het zenuwstelsel dat is aangetast. Spinale ataxie veroorzaakt bijvoorbeeld vaak een verkeerde plaatsing van de poten, terwijl vestibulaire ataxie eerder gepaard gaat met verlies van coördinatie en evenwicht, een scheve kop en oogbewegingen.
Kan een hond herstellen van ataxie?
Een hond kan soms volledig herstellen van ataxie, maar de prognose hangt sterk af van de onderliggende oorzaak en de ernst van de schade. Ataxie door een behandelbare oorontsteking, vergiftiging, medicijnbijwerking of een tijdelijk vestibulair probleem kan een positief effect zien in de verbetering zodra de oorzaak wordt behandeld. Bij idiopathisch vestibulair syndroom begint het herstel vaak binnen enkele dagen, hoewel een lichte scheve kop soms achterblijft.
Bij een hernia kan herstel mogelijk zijn met rust, medicatie of een operatie, afhankelijk van de ernst en de aanwezigheid van pijngevoel in de poten. Bij progressieve of blijvende aandoeningen, zoals degeneratieve myelopathie, ernstige beschadiging van het zenuwstelsel of sommige erfelijke aandoeningen, is volledig herstel meestal niet mogelijk, vooral bij oudere honden.
Wat is de beste behandeling voor ataxie bij honden?
Er bestaat geen algemene behandeling die voor iedere hond met ataxie geschikt is. De beste behandeling is gericht op de aandoening die de coördinatieproblemen veroorzaakt. Mogelijke behandelingen zijn:
- Oorontsteking: Antibiotica, ontstekingsremmers, oorbehandeling of soms een operatie.
- Hernia of beschadiging van het ruggenmerg: Strikte rust, pijnstilling, ontstekingsremmers, fysiotherapie of een operatie.
- Vergiftiging: Snelle verwijdering van de giftige stof en ondersteunende behandeling, zoals infusen en medicatie tegen trillen of epileptische aanvallen.
- Medicijnbijwerking: Aanpassing of beëindiging van de medicatie in overleg met de dierenarts.
- Infectie of ontsteking van het zenuwstelsel: Antibiotica, antischimmelmiddelen of medicijnen die de ontstekingsreactie onderdrukken.
- Tumor: Een operatie, bestraling, chemotherapie of een combinatie hiervan om de tumoren te verkleinen of te verwijderen.
- Stofwisselingsprobleem: Correctie van bijvoorbeeld een te lage bloedsuikerspiegel, vitaminetekort of afwijkende zoutwaarden.
- Vestibulair syndroom: Ondersteunende zorg en eventueel medicatie tegen misselijkheid en duizeligheid.
Wat zijn de kosten van een behandeling voor ataxie bij een hond?
Hieronder vind je een tabel met indicatieve kosten voor de behandeling van ataxie bij honden in België.
| Behandeling | Geschatte kosten zonder verzekering |
|---|---|
| Specialistische consultatie (neurologie) | €50 – €80 |
| Spoedconsultatie | €70 – €100 in de avond; €90 – €150 in de nacht |
| Bloedonderzoek (volledig bloedbeeld/biochemie) | €45 – €90 |
| Röntgenfoto (1 opname) | €60 – €80 |
| MRI-scan | €210 – €525 |
| Narcose voor MRI | €105 – €158 |
| Opname in de dierenkliniek | €40 – €80 per dag |
| Medicamenteuze behandeling | €21 – €210 |
Wat is de prognose van ataxie bij honden?
Voor ataxie bij honden bestaat geen vaste levensverwachting, omdat ataxie een symptoom is en geen afzonderlijke ziekte. Een hond met een behandelbare oorzaak, zoals een medicijnbijwerking, vergiftiging, oorontsteking of idiopathisch vestibulair syndroom, kan volledig herstellen en daarna een normale levensverwachting hebben. Bij idiopathische vestibulaire klachten treedt vaak binnen ongeveer 72 uur verbetering op en herstellen veel honden binnen twee tot drie weken, al kan een lichte scheve kop of wankele gang blijven bestaan.
Bij ernstige, progressieve aandoeningen is de prognose minder gunstig. Honden met degeneratieve myelopathie worden bijvoorbeeld vaak binnen zes tot twaalf maanden na het ontstaan van de klachten ingeslapen vanwege het toenemende verlies van mobiliteit, hoewel het ziekteproces zonder euthanasie soms langer dan drie jaar kan voortduren. Bij een ruggenmerginfarct kunnen sommige honden binnen vijf tot veertien dagen verbetering laten zien en met revalidatie weer een goede levenskwaliteit krijgen.
Mijn oude hond valt om, moet ik hem laten inslapen?
Een oude hond hoeft niet alleen vanwege omvallen direct te worden ingeslapen. Plotseling omvallen kan er ernstig uitzien, maar bijvoorbeeld worden veroorzaakt door een vestibulair syndroom waarvan oudere honden binnen dagen tot weken gedeeltelijk of volledig kunnen herstellen. Laat je hond daarom zo snel mogelijk door een dierenarts onderzoeken, zeker als de klachten plotseling zijn begonnen.
Hoe kun je je hond helpen bij het herstel?
Je kunt het herstel ondersteunen door de behandeling van de dierenarts nauwkeurig te volgen en de leefomgeving tijdelijk veiliger en rustiger te maken:
- Voorkom vallen: Scherm trappen af en laat je hond niet op banken, bedden of andere verhogingen springen.
- Maak de vloer stroef: Leg antislipmatten, lopers of yogamatten op gladde vloeren.
- Ondersteun het lopen: Gebruik zo nodig een goed passend tuig, een handdoek onder de buik of een speciale loophulp.
- Zet eten en water dichtbij: Plaats stevige bakken op een plek die je hond gemakkelijk kan bereiken.
- Help bij eten en drinken: Sommige honden hebben tijdelijk ondersteuning nodig door misselijkheid, duizeligheid of moeite met hun houding.
Ataxie bij honden is kortom geen afzonderlijke ziekte, maar een symptoom van een probleem met het zenuwstelsel, het ruggenmerg of het evenwichtsorgaan. De ernst en prognose verschillen sterk: sommige honden herstellen volledig, terwijl andere blijvende klachten houden of geleidelijk achteruitgaan. Laat een hond die plotseling wankelt, struikelt of omvalt daarom altijd snel door een dierenarts onderzoeken.
De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve en educatieve doeleinden. Deze informatie is geen vervanging voor onderzoek, diagnose of advies van een dierenarts die bekend is met de specifieke situatie van je dier.
Veelgestelde vragen
Een hondenverzekering kan consulten, onderzoeken, opnames en behandelingen bij ataxie geheel of gedeeltelijk vergoeden, afhankelijk van de gekozen formule en polisvoorwaarden.
De kosten hangen af van de oorzaak en het benodigde onderzoek: een neurologisch consult kost volgens de genoemde prijsindicatie ongeveer €50 tot €80, bloedonderzoek €45 tot €90 en medicatie €21 tot €210. Wanneer een MRI-scan, narcose of opname nodig is, kunnen de totale kosten oplopen tot enkele honderden of zelfs meer dan €1.000.
Ja, een hond kan genezen van ataxie wanneer de onderliggende oorzaak tijdelijk en goed behandelbaar is, bijvoorbeeld bij een medicijnbijwerking, oorontsteking of sommige vormen van het vestibulair syndroom. Bij ernstige beschadiging, erfelijke afwijkingen of progressieve neurologische aandoeningen kan de ataxie echter blijvend zijn of verergeren.
Bronnen:
- https://www.merckvetmanual.com/nervous-system/the-neurologic-examination/the-neurologic-examination-of-animals
- https://veterinarypartner.vin.com/default.aspx?catId=254069&id=11227729&pid=19239
- https://www.vin.com/apputil/content/defaultadv1.aspx?id=4252716&pid=11290
Santévet
Leider in verzekeringen voor huisdieren
Foto’s: 123RF
Over hetzelfde onderwerp
-
Hondenziekten 20/07/2026Hepatitis bij honden
Hepatitis bij honden is een ontsteking van de lever die verschillende oorzaken kan hebben. Vaak…
Lees het artikel
-
Hondenziekten 17/07/2026Ziekte van Addison bij honden
De ziekte van Addison is een zeldzame hormonale aandoening bij honden waarbij de bijnieren te…
Lees het artikel
-
Hondenziekten 02/07/2026Balanoposthitis bij de hond
Merk je dat je hond veel aan zijn penis likt of zie je een geelgroene…
Lees het artikel
-
Hondenziekten 02/07/2026Perianale fistel bij de hond
Als je hond last heeft van wondjes, pijn of een vieze geur rond de anus…
Lees het artikel
Onze nieuwste artikelen
-
Kattenziektes 22/07/2026Tumor bij de kat
Een tumor bij je kat is een abnormale groei van cellen die goed- of kwaadaardig…
Lees het artikel
-
Hondenziekten 20/07/2026
Hepatitis bij honden
Hepatitis bij honden is een ontsteking van de lever die verschillende oorzaken kan hebben. Vaak…
Lees het artikel
-
Opvoeding en gedrag van katten 20/07/2026Hoe leer je een kat goed gedrag aan?
Ja, het is mogelijk een kat te trainen. Dit is moeilijker dan een hond trainen,…
Lees het artikel
-
Kattenziektes 20/07/2026Mijn kat is ziek, wat kan ik doen?
De Duits-Amerikaanse dichter Charles Bukowski zei ooit het volgende over katten: "Het is goed om…
Lees het artikel