Leishmania bij de hond: symptomen en diagnose

Belangrijkste informatie (TL;DR):

Leishmania is een gevaarlijke parasitaire infectie voor honden.
De ziekte wordt veroorzaakt door de leishmania infantum, een parasiet die overgebracht wordt door de zandvlieg.
Zandvliegen zijn niet in België, waardoor je hond hier leishmania niet kan oplopen.
Dit kan wel gebeuren in het Middellandse Zeegebied.

Hoe wordt een hond met leishmania besmet?

Vraag nu een offerte aan voor onze hondenverzekering!

De zandvlieg

Deze chronische ziekte wordt veroorzaakt door de parasiet leishmania infantum, die wordt overgebracht door de zandvlieg.

Zandvliegen zijn kleine, mugachtige bijtende insecten die zich voeden met het bloed van dieren en mensen. Ze komen vooral in tropische en subtropische gebieden voor, maar ook in Zuid-Europa, waaronder Zuid-Frankrijk, het Midden-Oosten en delen van Azië.

De ziekte komt vaker voor in landelijke gebieden en gebieden waar veel zandvliegen voorkomen, zoals bosgebieden en aan zee. Besmetting vindt meestal plaats tussen april en oktober, wanneer de muggen actief zijn.

Is leishmania besmettelijk voor andere honden?

Leishmania is niet direct besmettelijk van hond op hond of van hond op mens.

Hoe wordt leishmania dan overgedragen?

Een besmette zandvlieg bijt een gezonde hond en brengt de parasiet over.
De parasiet vermenigvuldigt zich in het lichaam van de hond.
Als een zandvlieg een geïnfecteerde hond bijt, kan deze zandvlieg de ziekte doorgeven aan andere dieren.

Risico voor mensen

De leishmania-parasiet is een zoönose. Dit betekent dat de parasiet van mens naar mens of van dier naar mens worden overgedragen. Mensen kunnen dus ook leishmaniasis krijgen. Als een hond besmet is met de leishmania-parasiet, kunnen zandvliegen zich voeden met zijn bloed en de parasieten binnenkrijgen. Wanneer ze vervolgens een mens bijten, kunnen ze de parasieten op mensen overbrengen, wat leidt tot infectie. Dit gebeurt (bijna) niet in Nederland en België, omdat de zandvlieg hier niet voorkomt.

Hoe herken je leishmania bij honden?

De symptomen ontwikkelen zich meestal langzaam en variëren. Het kan jaren duren na een besmetting voordat de hond symptomen begint te krijgen.

Algemene symptomen

gewichtsverlies, ondanks een normale eetlust
lusteloosheid en vermoeidheid
koorts
opgezette lymfeklieren (hals, oksels, liezen)
vergrote milt en lever

Huidproblemen

haarverlies, vooral rond de ogen, oren en neus
schilferige of droge huid, vaak met korsten
zweren op de huid die moeilijk genezen
brosse en breekbare nagels

Interne symptomen

Nierproblemen, zoals overmatig drinken en plassen, kunnen leiden tot nierfalen.
Bloedarmoede, wat bleek tandvlees en zwakte kan veroorzaken.
Gewrichtsontsteking, waardoor de hond kreupel kan lopen.
Ontsteking van de ogen (conjunctivitis, uveïtis).

Omdat leishmania een chronische en vaak progressieve ziekte is, is vroege diagnose en behandeling essentieel. Als je hond een of meerdere van deze symptomen vertoont, raadpleeg dan zo snel mogelijk een dierenarts.

Reis je met je hond? Lees dan ook ons artikel over buitenlandse reizen met je hond. Hierin lees je meer over de formaliteiten die je kunt verwachten, over rabiës (of hondsdolheid), dat in andere landen meer voorkomt, en tips om te zorgen dat het reizen prettig is voor jij en je hond.

Kan mijn hond in België of Nederland leishmania oplopen?

De kans dat je hond leishmania in België of Nederland zelf oploopt, is momenteel zeer klein; in Nederland is de overdragende zandvlieg niet gevestigd, terwijl in 2024 voor het eerst een zandvliegsoort in Zuid-België werd aangetroffen. Besmettingen worden vooral gezien bij honden die uit het Middellandse Zeegebied komen of daar hebben gereisd, waarbij klachten soms pas maanden tot jaren later ontstaan.

Expert quote: “In gebieden waar leishmania voorkomt, is doorgaans 5 tot 30% van de honden besmet. In sterk endemische gebieden kan dit oplopen tot meer dan 60%, terwijl slechts ongeveer 10% van de besmette honden klinische klachten ontwikkelt.” – Laia Solano-Gallego, 2025, Merck Manual

Is leishmania bij de hond te voorkomen?

Het beste is dit te voorkomen d.m.v. pipetten en/of een halsband:

De pipetten werken drie weken. Bij een langer buitenlands verblijf, moet de bescherming dus herhaald worden. Breng de inhoud van de pipet twee dagen voor vertrek aan.
De halsband werkt vijf à zes maanden. Deze dien je twee weken voor vertrek bij de hond om te doen.

Er bestaat tegenwoordig ook een vaccin tegen leishmaniosis. De inenting kan gegeven worden vanaf dat de hond zes maanden oud is.

Wat gebeurt er bij infectie met leishmaniasis?

Na een beet door een besmette zandvlieg komt de leishmania-parasiet, een microscopisch organisme, in de bloedbaan terecht. Het verspreidt zich hierdoor door het lichaam van de hond. Hierbij infecteert het de cellen van het immuunsysteem, zoals macrofagen en lymfocyten. De parasiet kan zich ook nestelen in interne organen, zoals de nieren, lever en milt, waar hij zich vermenigvuldigt en weefselschade veroorzaakt.

Naarmate de infectie vordert, probeert het immuunsysteem van de hond de parasiet te bestrijden door antilichamen en specifieke immuuncellen te produceren. Bij sommige honden kan het immuunsysteem de parasiet bestrijden. Deze honden krijgen geen symptomen. Meestal is de immuunrespons echter onvoldoende of zelfs ineffectief, waardoor de parasiet zich kan blijven vermenigvuldigen.

Wat zijn de symptomen van canine leishmaniasis?

De ziekte is vrij moeilijk te herkennen en te diagnosticeren. Let wel, de symptomen zijn soms pas jaren na de besmetting zichtbaar. Als je de symptomen hieronder waarneemt bij je besmette hond, ga dan naar de dierenarts en licht deze in over eventuele vakanties met je hond. Vaak zijn dit de eerste waarneembare ziekteverschijnselen:

vergrote lymfeknopen
gewichtsverlies
spierafbraak
(zeer) weinig eetlust
verzwakking.
huidletsels: roos, schilfers, haaruitval, huid- en slijmzweren, enz.
bloedneuzen, bloed in de urine
braken en diarree
gewrichtsontstekingen
locomotorische problemen: kreupelheid, stijfheid
oogproblemen
koorts

Advies van Santévet: In de meest ernstige gevallen kan de ziekte schade aan inwendige organen veroorzaken en symptomen veroorzaken, zoals zenuw-, nier-, lever- en bloedaandoeningen. Voorkom dit door je hond op tijd te laten behandelen door je dierenarts.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De dierenarts zal de hond eerst volledig klinisch onderzoeken om eventuele symptomen van de ziekte op te sporen. Hij zal je vragen stellen over de levensstijl van de hond en of hij in risicogebieden is geweest waar de zandvlieg actief is (misschien zelfs enkele jaren geleden).

Vervolgens neemt de dierenarts bloedmonsters om te testen op de aanwezigheid van antilichamen tegen leishmaniasis in het bloed van de hond. Ten slotte kunnen parasitologische tests, zoals PCR-tests, worden uitgevoerd om de aanwezigheid van leishmania in de weefsels van de hond, zoals de huid, lymfeklieren of het beenmerg, vast te stellen.

Bel onze adviseurs voor meer informatie over het verzekeren van uw huisdier.

Hoe verloopt de behandeling van leishmaniasis bij de hond?

De behandeling van leishmaniasis bij honden hangt af van het stadium van de ziekte (vast te stellen met een PCR-test) en de ernst van de symptomen.

Medicatie: allopurinol

Allopurinol onderdrukt de parasiet en voorkomt verdere verspreiding.
Miltefosine doodt de parasiet en wordt vaak in de eerste fase van de behandeling gebruikt.

Ondersteunende zorg

Soms is het nodig om het dieet van je voervoeter te veranderen, vooral bij nierproblemen. Ga regelmatig op bezoek bij je dierenarts om de nierfunctie en de algemene gezondheid van je hond op te volgen.

Hoeveel kost de behandeling van leishmania bij honden?

Krijgt je trouwe viervoeter leishmania en heb je hem niet verzekerd? Mogelijk betaal je deze behandelingskosten dan alleen:

Behandeling	Geschatte kosten zonder verzekering
Consultatie bij de dierenarts	€ 40 – € 65
Consultatie bij een specialist interne geneeskunde	€ 90 – € 120
Uitgebreid bloedonderzoek	€ 80 – € 180
Serologisch onderzoek naar leishmania (IFAT of ELISA)	€ 50 – € 100
PCR-test voor leishmania	€ 80 – € 180
Cytologisch onderzoek of punctie van een lymfeklier	€ 80 – € 180
Urineonderzoek met bepaling van de eiwit-creatinineratio	€ 40 – € 90
Buikechografie bij een vermoeden van nierproblemen	€ 100 – € 220
Behandeling met allopurinol	€ 15 – € 40 per maand
Behandeling met meglumine-antimonaat (Glucantime®)	€ 150 – € 400 per kuur, afhankelijk van het gewicht van de hond
Behandeling met miltefosine (Milteforan®)	€ 180 – € 450 per kuur, afhankelijk van het gewicht van de hond
Biologische opvolging met bloed- en urineonderzoek	€ 80 – € 180 per controle
Ziekenhuisopname bij complicaties	€ 60 – € 250 per dag

Wat is de prognose voor een hond met leishmaniasis?

De prognose hangt af van het stadium en de ernst van de symptomen. Honden die lijden aan leishmaniasis kunnen een verminderde levensverwachting en chronische complicaties hebben. In de ernstigste gevallen, wanneer de ziekte laat wordt gediagnosticeerd, niet goed wordt behandeld of leidt tot secundair nierfalen bij de hond, kan de prognose somber zijn.

Kan een hond met leishmania een goed leven leiden?

Ja, mits de ziekte vroegtijdig wordt ontdekt en goed wordt behandeld. Met de juiste medicatie en zorg kunnen veel honden nog jaren een goede levenskwaliteit hebben. Maar de ziekte vereist wel een levenslange monitoring. Terugvallen zijn helaas mogelijk.

Leishmania is concluderend een chronische aandoening die meestal niet volledig kan worden genezen, maar vaak wel goed onder controle kan worden gehouden. Vooral honden die uit Zuid-Europa komen of daarheen reizen, lopen risico. Bescherming tegen zandvliegen, tijdige herkenning en regelmatige dierenartscontroles zijn essentieel. Met de juiste behandeling kunnen veel besmette honden nog jarenlang een goed leven leiden.

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve en educatieve doeleinden. Deze informatie is geen vervanging voor onderzoek, diagnose of advies van een dierenarts die bekend is met de specifieke situatie van je dier.

Verzeker uw hond

Veelgestelde vragen

Veel hondenverzekeringen vergoeden de onderzoeken, medicatie en controles wanneer de besmetting na het afsluiten van de verzekering is ontstaan. Een reeds aanwezige leishmania-infectie wordt doorgaans uitgesloten; de precieze vergoeding hangt af van de polisvoorwaarden.

De eerste onderzoeken en behandeling kosten vaak enkele honderden euro’s: allopurinol kost ongeveer € 15 tot € 40 per maand en een kuur met miltefosine of meglumine-antimonaat circa € 150 tot € 450. Door regelmatige bloed- en urinecontroles en eventuele complicaties kunnen de totale kosten oplopen tot meer dan € 1.000.

Ja, leishmania kan dodelijk zijn, vooral wanneer de ziekte ernstige nierschade of nierfalen veroorzaakt. Met een vroege diagnose, passende behandeling en levenslange controles kunnen veel honden echter nog jarenlang een goede levenskwaliteit behouden.

Bronnen:

https://www.merckvetmanual.com/infectious-diseases/leishmaniosis/leishmaniosis-in-dogs
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36516843/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21599936/

Santévet

Leider in verzekeringen voor huisdieren

Foto’s: 123RF

Over hetzelfde onderwerp

Onze nieuwste artikelen

Kattenziektes 07/09/2026
Wat moet je doen als je kat een abces heeft?

Een abces ontstaat bij katten vaak na een vechtpartij of een kleine wond die geïnfecteerd raakt.…

Lees het artikel
Preventie bij honden 04/09/2026
Vaccinatieschema voor de hond

Vaccinaties helpen je hond beschermen tegen ernstige infectieziekten. Welke inentingen nodig zijn en hoe vaak…

Lees het artikel
Opvoeding en gedrag van katten 04/09/2026
Hoe zien katten de wereld?

Je kat volgt een vlieg door de kamer en vindt in de schemering moeiteloos zijn…

Lees het artikel
Hondenziekten 21/08/2026
Glaucoom bij honden

Glaucoom is een ernstige oogaandoening bij de hond; de druk wordt in het oogte hoog…

Lees het artikel