Dit moet je weten over de lapjeskat

Belangrijkste informatie (TL;DR):

• Lapjeskatten zijn door hun chromosomen bijna altijd vrouwtjes, slechts 1 op de 3000 lapjeskatten is een kater.
• Lapjeskatten hebben drie kleuren, vaak wit, rood en zwart.
• Een lapjeskat is niet een schildpadkat: schildpadkatten hebben twee kleuren.

Wat is een lapjeskat?

Een lapjeskat heeft een bijzonder vacht met drie verschillende kleuren, wat vrijwel altijd wit, rood en zwart zijn. Deze katten hebben allemaal een eigen patroon, terwijl de kleuren ook kunnen variëren. Er zijn dan ook geen twee lapjeskatten precies hetzelfde, maar toch komen er veel van voor. Dat is opvallend, aangezien de katten met hun driekleurige vacht hartstikke bijzonder en uniek zijn. Dat komt door een oranje gen waardoor het haar van de kat rood wordt.

Wat is het verschil tussen een lapjeskat en een schildpadkat, oftewel tortie in het Engels?

Lapjeskatten worden vaak door de war gehaald met schildpadkatten, die ook wel torties worden genoemd. Toch zijn ze helemaal niet hetzelfde. Een lapjeskat heeft immers drie kleuren, terwijl het vacht van een schildpadkat twee kleuren bevat.

Waarom is een lapjeskat bijna altijd een vrouwtje en niet mannelijk?

Lapjeskatten zijn bijna altijd vrouwelijk. Volgens expert Maya van Tol kunnen ze echter wel mannelijk zijn, zo schreef ze in 2024: "Er zijn zeer zeldzame voorbeelden van mannelijke lapjeskatten (katers), zij hebben de zeer specifieke chromosomale structuur XXY - katers met deze chromosomen zijn voor een groot deel steriel".

Dit heeft dus te maken met X-chromosomen, die zwart of rood kunnen zijn. Vrouwtjes hebben hier twee van, mannetjes maar één. Katers hebben dus maar één X-chromosoom en kunnen daardoor alleen rood óf zwart zijn, terwijl poezen beide kleuren kunnen hebben. Wit wordt overigens door een ander gen veroorzaakt, hier heeft het X-chromosoom niets mee te maken.

Als een lapjeskat toch een kater is, dan heeft het dier dus een chromosomale structuur van XXY, met dus een extra X-chromosoom. Dit is echt een uitzondering en komt amper voor. Deze structuur is bij deze dieren namelijk ontzettend specifiek en uniek. De zeldzame katers kunnen zich doorgaans niet voortplanten. Deze afwijking wordt overigens het Klinefelter-syndroom genoemd.

Hoe ontstaat een lapjeskat? Wat is zijn genetica?

Een lapjeskat kan dus alleen ontstaan als het dier twee X-chromosomen heeft. Alle vrouwelijke katten hebben dit en daardoor zijn het overgrootste deel van lapjeskatten poezen. Dit heeft dus te maken met hun gen en chromosomenstructuur, wat bij mannelijke katten anders is.

Hoe ziet een lapjeskat eruit?

Een lapjeskat heeft altijd drie verschillende kleuren. Doorgaans zijn ze grotendeels wit met zwarte en oranje of rode vlekken. Deze tekeningen in het patroon worden ook wel lapjes genoemd.

Zijn er verschillende soorten lapjeskatten?

Ja, diverse kattenrassen kunnen een lapjeskat krijgen. Doorgaans is dit een Calico met grote vlekken in wit, zwart en oranje. Daarnaast kan een Maine Coon ook wit, rood en zwart zijn, al zie je dit bij een Britse korthaar niet vaak. Dit ras kan echter wel een lapjeskat zijn, maar het komt minder vaak voor.

Tip van Santévet: Het is goed om te weten dat een lapjeskat an sich geen ras is. Kattenrassen kunnen simpelweg lapjeskatten zijn door hun driekleurige vacht.

Wat is het karakter van een lapjeskat?

Lapjeskatten worden vaak omschreven als eigenzinnig, pittig en zelfstandig. Dit is echter niet wetenschappelijk bewezen, maar toch hebben ze volgens de meeste baasjes een behoorlijke attitude. Lapjeskatten kunnen dan ook koppig zijn en soms prikkelbaar reageren. De schildpadkat staat overigens ook bekend om dit temperament.

Wat is de gemiddelde leeftijd van een lapjeskat?

Lapjeskatten leiden doorgaans een gezond leven en hebben niet veel genetische gezondheidsproblemen waarvan je op de hoogte moet zijn. Er zijn echter wel wat factoren die invloed hebben op hoe oud een lapjeskat gemiddeld wordt:

Het is dus lastig om vast te stellen wat de gemiddelde leeftijd van lapjeskatten is. Toch moet je uitgaan van ongeveer 8 tot en met 15 jaar oud.

Lapjeskat gezocht, te koop of ter adoptie: tips voor het kopen van een lapjeskat

Als je een lapjeskat wil kopen, raden we je aan om deze tips te gebruiken:

1. Koop bij een betrouwbare fokker: Het is belangrijk dat je een kitten koopt bij een fokker die bekend staat om verantwoord fokken. Een betrouwbare fokker kan je alles vertellen over de ouderdieren, hun gezondheid, vaccinaties en eventuele erfelijke aandoeningen.
2. Vraag naar het karakter van de lapjeskat: Elke kitten heeft zijn eigen persoonlijkheid. Vraag de fokker hoe de kitten zich gedraagt: is hij actief, nieuwsgierig, sociaal, of juist wat verlegen? Dit helpt je inschatten of het karakter van de kitten past bij jouw gezin en leefstijl.
3. Neem de kitten pas mee naar huis als hij ouder dan 12 weken is: Kittens hebben tot ongeveer 12 weken tijd nodig om voldoende van hun moeder en nestgenoten te leren, zoals sociale vaardigheden, jacht- en speelgedrag, en eetgewoonten. Te vroeg weghalen kan leiden tot gedragsproblemen of stress.

Bronnen:

• https://wamiz.nl/kat/tips/31574/lapjeskatten
• https://www.dierenrecht.nl/nieuwsartikelen/waarom-lapjeskatten-bijna-altijd-poezen-zijn
• https://catfo.nl/specials/lapjeskatten-of-schilpadkatten-zijn-een-genetisch-foutje